अनुशासनम् संस्कृत निबंध परीक्षा की दृष्टि से बहुत ही महत्वपूर्ण है। अनुशासन से दुनिया की हर एक चीज प्राप्त की जा सकती है। अनुशासन से ही इंसान भगवान बन जाता है। अनुशासन संस्कृत निबंध को मुख्य बिंदुओं में पढ़ेंगे-
- अनुशासनस्य स्वरूपं
- विनयस्य महिमा
- राष्ट्र जीवने अनुशासनम्
- छात्रस्य जीवने अनुशासनम् आवश्यकम्
1. अनुशासनस्य स्वरूपं
किम् इदम् अनुशासनं इति? ‘शासन’ पदस्य अर्थ आज्ञा इति। अनुशासनं इति पदस्य अर्थ आज्ञापालनं इति। आज्ञापालनं स्वयं स्वीकृतम् नियम पालनम् च इत्यादय: गुणा: अनुशासने समायान्ति।
2. विनयस्य महिमा
प्राचीन संस्कृत साहित्य विनय इत्यस्य महिमा बहुश: वर्णित: दृश्यते। विनय मधुर: स्वाभाव सर्वप्रिय: वर्तते। विनयात् जन: पात्रतां याति। अयं विनय: एवं अधुना अनुशासन पदेन कथ्यते।
3. राष्ट्र जीवने अनुशासनम्
वय भारतीय: स्वतंत्र-राष्ट्रस्य नागरिका: स्म। अस्माकं एकम संविधान अस्ति। तत्र नागरिकै: अनुवर्तनीया वहव: नियमा: संति अनुशासित नागरिकस्य इदं कर्तव्यं अस्ति। य: स: स्व संविधान स्वीकृतान नियमान पालयतु।
यदि स: तथा करोति तेन् तस्य राष्ट्रीय जीवनम् संकटापन्न भवति।
4. छात्रस्य जीवने अनुशासनम् आवश्यकम्
छात्रा से जीवन में अनुशासन आवश्यकम् अस्ति। अधुना छात्रा: विनयं न आचरन्ति कथा विद्या प्रदाने कद्चित न्यून वर्तते। अस्माकं नागरिकेष अनुशासनं भवेत इति वयं इच्छाम्। तद नागरिका: अनुशासनस्य शिक्षा बाल्यावस्था विशेषत: छात्रावास्थायां ग्रहणन्तु इति यत्न: करणीय:।
[table id=9 /]