विद्वान सर्वत्र पूज्यतेः

या पठति लिखति वा अध्ययनम् करोति सः विद्वान् कथ्यते। शक्ति सम्पन्न नृपः स्वदेशे आदर लभति विदेशे तस्य आदर न भवति । किन्तु विद्वान जनः सम्पूर्ण भूमण्डले आदर लमति यथा विवेकानन्दः, रवीन्द्रनाथः डॉ० सर्वपल्ली राधाकृष्णन स्वामी रामतीर्थ इत्यादि विद्वान जनः अस्माकं देशे उत्पन्नः अभवन् किन्तु सर्वत्र एवं सम्मान अलभन । राजा शक्तिबलेन स्वराज्ये स्वप्रभाव प्रदर्शयति तस्यशक्ति भयेन जनाः आदर कुर्वन्ति । तस्य गुणेन, आदर न भवति। किन्तु विद्वान जनः शक्तिप्रदर्शनम् न करोति तथा तस्य ज्ञान चलेन सर्वे जनाः सम्मान कुवन्ति। कथ्यते-

‘स्वदेशे पूज्यते राजा विद्वान सर्वत्र पूज्यते।

विद्वानजनः सदैव अमरः भवति। विद्वानजनः स्व कर्तव्य जानति सः श्रेष्ठ नागरिक भवति । विद्या विहीनः जनः पशु इव भवति विद्वता त्रियः क्षेत्रेषु भवति साहित्यसंगीतकला क्षेत्रे च।

सत्यमेव उक्तं –

‘साहित्य संगीत कला विहीनः
साक्षात पशुः पुञ्छविषाणहीनः ।

तृणं न खादन्तिऽपि जीवभानः
तदभागदेयं परम् पशूनाम ॥

विद्वान जनः कदापि अभावे न तिष्ठति यत्र गच्छति तत्रैव गृह अन्नं च लभति। कि राजा कि प्रजा सर्वे अपि स्नेहं कुर्वन्ति विद्वानजनस्य चरित्र उच्च भवति अतः सम्पूर्णवसुधा एव तस्य परिवार भवति। सः सर्वत्र सुखं लभति। अतैव सत्यम् उच्यते

“विद्याऽमृतमश्नुते, विद्या विहीनस्तु पशुरेव केवलं

तथा च उच्यते, विद्याविहीनः पशुः ॥

धन्यमस्ति अस्माकं भारतं यत्र अनेकाः विद्वान जनाः समये समये जन्म लभन्ति। स्वजीवन देशार्थम् समर्पयन्ति अमरं भवन्ति च।